Op. Dr. İrfan Dönmez

Meme hastalıklarını iyi huylu(Selim) ve kötü huylu (Malign)meme hastalıkları olarak iki gruba ayırabiliriz.Kötü huylu hastalıkları meme kanserleridir. 

İyi huylu meme hastalıklarından en sıklıkla karşılaştıklarımız ise Fibrokistik meme hastalığı,Fibroadenom ve Diğer iyi huylu meme hastalıklarıdır.

FİBROKİSTİK HASTALIK:

Esasen fibrokistik hastalık teriminden çok “Fibrokistik Değişiklikler” terimini kullanmak daha doğru olacaktır.Memeler yaşın ilerlemesi ile birlikte vücudumuzdaki cinsiyet hormonlarının sürekli etkisi altında bir takım değişikliklere uğrarlar.Bu değişiklikler meme dokusunda bulunan doku elemanlarının değişiklikleridir.Bu değişiklikler sonucunda memede çok küçük boyutlu ancak mikroskop altında görülebilen kistlerden 3-5 cm ye kadar büyüyebilen tek ya da çok sayıda kistler ortaya çıkabilir.Meme kistleri içlerinde değişik renklerde sıvı toplanmış kenarları düzgün genellikle yuvarlak ya da elipsoid şekilde yapılardır.Meme kistleri büyük olduklarında hastalar tarafından memede şişlik tarzında farkedilebilirler.Bu kistler ağrılı ya da ağrısızdırlar.

Memedeki kistik değişiklikler yanında meme dokusunda kabalaşma,setleşme ve yumrulaşma tarzında değişiklikler de olabilir.Bu değişiklikler en fazla memenin üst dış bölümlerinde görülür ve ağrıya neden olabilirler.Bu kabalaşma,yumrulaşma(nodülarite)ve sertlikler “memede kitle”kavramı ile karıştırılmamalıdır.Memede kitle memede iyi huylu ya da kötü huylu tümörü işaret eden şişliklerdir.

Fibrokistik değişiklikler en fazla 25-45 yaşları arasındaki kadınlarda görülür.Hastaların %70-75 i 30-40 yaşları arasındadır.20-45 yaşları arasındaki kadınların %30-35 inde bu değişikliklerin görüldüğü saptanmıştır.

Fibrokistik değişiklikleri olan kadınlar hekime AĞRI,MEMEDE ŞİŞLİK-SERTLİK-KABALAŞMA ve MEME BAŞI AKINTISI nedeniyle başvurabilirler.

Meme Ağrısı:Meme ağrıları adet günleri ile ilişkili ve ilişkili olmayanlar üzere iki tiptir.Adet günleri ile ilişkili olanlar adetten 1 hafta önce başlarlar ve adetin 1.günü kaybolurlar.Bu tür ağrı 30 yaşlarındaki kadınlarda daha sıktır ve müzmindir menapoza kadar devam ederler,hastaların %20 sinde bu ağrı koltuk altına ve kolun üst iç yüzüne yayılabilir.Adet günleri ile ilişkili olmayan meme ağrıları adetin başlaması ile birlikte sona ermez devam eder ve en çok memenin üst dış bölümünde görülür yanıcı,batıcı,zonklayıcı olabilirler 40 yaşındaki kadınlarda en fazla görülür.Bu tip ağrısı olan kadınlarda muayenede yoğun meme nodülaritesi(yumrulaşma)dikkati çeker.

Memede nodülarite ve Kitle:Adet sırasında memelerde şişme ,kabalaşma,hassaslaşma ve yumrulaşma görülebilir.Bu nedenle adeti takiben 3-7 gün sonra yapılacak muayene çok sağlıklıdır.Fibrokistik değişiklikleri olan kadınlarda memelerde kistlere ya da yumrulaşmaya bağlı kitle saptanabilir.Özellikle 50 yaşın üzerindeki kadınlarda meme kanseri sıklığı arttığı için bu tip yakınmalarla gelen kadınların tetkikleri yapılmadan bu şişlik ya da yumrulaşmaların fibrokistik değişikliklere bağlanması doğru değidir.

 Meme Başı Akıntısı:Meme başı akıntıları oldukça sık rastlanan ve genellikle iyi huylu meme hastalıklarında ortaya çıkan bir belirtidir.Kadınların %10 kadarında kendiliğinden meme başı akıntısı olur.Meme kanserlerinin ancak 3-5 kadarında meme başı akıntısı görülmektedir.Dolayısı ile her meme başı akıntısının kanser değildir.Yeşilimsi,mavimsi,gri ve kahverengi akıntılar genellikle selim meme hastalıkları ve fibrokistik değişikliklerde daha sık görülür.Akıntının su gibi veya kanlı olması durumunda tümör araştırılmalıdır.Meme başından süt gelmesi durumunda uzamış süt salgısı,süt kanalları genişlemesi(Duktal ektazi),hipotiroidi ve hipofiz adenomu düşünülmelidir.Bazı ilaçlar da süt salgısına neden olabilir.Meme başı akıntısı olanlarda aynı memede kitle de var ise meme kanseri riski artar.   

TEDAVİ:Fibrokistik hastalıkta tedavi hastanın şikayetlerini gidermeye yöneliktir.En çok yakınma ağrıdır.Ağrı ile mücadelede hastanın bilgilendirilmesi ve bazı ilaçların kullanılması yararlı olabilmektedir.  Kistler büyük ve muayenede ele geliyorlarsa iğne ile kist sıvısı boşaltılır.Boşaltılan kist sıvısı kanlı ise ve boşaltılmasına rağmen tamamen kaybolmamışsa kist cerrahi müdahele ile çıkarılmalıdır.Boşaltılan kist sıvısı da incelenebilir.3.boşaltmadan sonra sıvı kist içinde tekrar toplanırsa bu kez kist cerrahi müdahele ile çıkarılmalıdır. Fibrokistik hastalıkta mammografide kanser yönünden şüpheli alanlar var ise biyopsi yapılır.

FİBROADENOM:

Memenin en sık görülen selim kitlesel lezyonudur.Her yaşta görülebilirse de en fazla 20-30 yaşlar arasında görülür.Çoğunlukla tek taraflı olduğu halde her iki memede görülme sıklığı %12-16 dır.Fibroad3enomlar tek olabildiği gibi çok sayıda da olabilir.Çok sayıda olma oranı %16 dır.

Fibroadenomların neden olduğu bilinmemektedir.Fibroadenomlar genellikle 2-3 cm boyuta ulaştıklarında büyümeleri kendiliğinden durur.Daha büyük fibroadenomlar da vardır.

Muayenede fibroadenomlar 2-3 cm çapında ,sınırları iyi tespit edilebilen, yuvarlak ,üzeri düz , hareketli ve çoğu ağrısızdırlar.

TEDAVİ:Fibroadenomların tedavisi cerrahidir.Kitle lokal anestezi altında çevresindeki bir miktar normal meme dokusu ile birlikte çıkarılır.Tamamı çıkarılan fibroadenomlar nüks etmezler.

DİĞER İYİ HUYLU HASTALIKLAR arasında Radial Skar,Sklerozan Adenosis,adenom ve yağ nekrozu vardır.Bunların bir kısmı klinik olarak meme kanserine benzer bulgular verdiğinden önemlidirler ve ancak biyopsi ile kesin tanı konabilir ve kanserden ayrıt edilebilirler ancak nadir görülen hastalıklardır.