Dr. Irfan Dönmez

Pururitis Ani(PA) anorektal yakınmalardan en sıklıkla karşılaştığımız semptomlardan olup anüs ve çevresindeki kaşıntı hissidir.Kaşıntı idiopatik olabildiği gibi birçok sistemik ve lokal hastalığa da eşlik edebilen bir semptomdur.

Pururitis Ani(PA) anorektal yakınmalardan en sıklıkla karşılaştığımız semptomlardan olup anüs ve çevresindeki kaşıntı hissidir.Kaşıntı idiopatik olabildiği gibi birçok sistemik ve lokal hastalığa da eşlik edebilen bir semptomdur.

Çocukluk çağında oksiyüriasis hariç nadir görülür.Erkeklerde kadınlara göre daha sık olup, kadınlarda sekonder tip ,erkeklerde ise idiyopatik tip daha fazladır.İdiyopatik tip her iki cinste %50-90 arasındadır.Bir pururitis ani olgusunda ilk önce hastalığın idiyopatik mi yoksa altta yatan başka bir lokal ya da sistemik hastalığa mı bağlı olduğunu ayırdetmek gereklidir.PA başlangıçta makat ve çevresinde hafif bir kaşıntı şeklinde başlar ve zamanla tüm perianal deriye,skrotuma ve kadınlarda vulvaya yayılım gösterebilir.Kaşıntı geceleri daha fazladır.Bazı hastalarda stres,aşırı çalışma,bazı içecek ve yiyeceklerin tüketilmesi,iklim değişiklikleri kaşıntının artmasına neden olabilir.Hastaların bazısında kaşıntı o kadar dayanılmaz bir hal alabilir ki hastayı iş ve güçten bırakır,uykusuzluğa neden olur,hatta intihar eden vakalar bile bildirilmiştir.

ETYOLOJİ ve PATOGENEZ:

Altta yatan bir hastalık yok ise anal kaşıntıya zemin hazırlayan faktörlerden söz edebiliriz.

1-Stres

2-Aşırı çalışma

3-Kötü anal hijyen

4-Aşırı anal temizlik(Anal bölgenin sabun vb maddelerle ovularak temizlenmesi)

5-Uygun olmayan iç çamaşırı giyilmesi(Sentetik kumaştan yapılmış,sıkı,havalanması iyi olmayan)

6-Atopik bünye

7-İlaç kullanımı(özellikle topikal krem ve pomatlar,laksatifler,tetrasiklin, ,kafein,kolşisin,kinidin vs.)

8-Konstitüsyonel yapı(geniş kalça,,derin intergluteal oluk,aşırı apokrin salgı)

9-Bazı yiyecekler(Baharat,kahve ve süt ürünleri,çerez,çukulata,domates,midye vb)

10-Bazı içecekler(kahve,kolalı içecekler,domates suyu,alkol)

11-Uzun süre oturarak çalışma

Perianal cildin normal PH sı asittir.Alkalen diyareik dışkı ve alkalen sabun ve deterjanlar cildi tahriş ederler.Perianal deri çok hassastır ve bir irritasyon ile karşılaştığında kaşıntı hissi ortaya çıkar. Kaşınma sonucu epidermis hasar görür ve perianal deride ödem ve enflamasyon gelişir,kaşıntı daha da artar ve bir kısır döngü ortaya çıkar.Kronik vakalarda deri değişiklikleri ortaya çıkar.Değişiklikler en fazla anal orifis civarı ile ön ve arka raphededir.Başlıca değişiklikler ödem,enflamasyon,ciltte kalınlaşma ve kabalaşma ile maserasyondur.

Sekonder Pururitus:

Anorektal Lezyonlar:Anüs,rektum,kolon ve hatta üst GİS hastalıklarının anal nemlenmeye yol açabilenleri anal kaşıntıya neden olabilir.Ayrıca anal fistül,anal fissür,hemoroid,anorektal prolapsus,kondilomata,papillomata,anal inkontinans,hipertrofik anal papilla,eksternal skin tagler,colitis,kr.diyare.geçirilmiş anorektal ameliyatlar(Islak anüs) anal kaşıntı sebebidirler.

Parazitik Hastalıklar:En çok bilineni oksiyüriyazistir.Enterobius vermikülaris denen parazit 6 mm boyunda olup alt GİS de yaşar ve geceleri yumurtlamak için peri anal bölgeye geçer ve geceleri kaşıntıya neden olur.Pedikulus pubis ve skabies de anal kaşıntıya neden olurlar.

Mikotik Enfeksiyonlar:Epidermofitler,trikofitonlar ve candidalar anal kaşıntı sebebidirler.

Jinekolojik Hastalıklar:Kadınlardaki vulvar kaşıntı perianal bölgeye sirayet edebilir.Lökoreye neden olan tüm jinekolojik hastalıklar(kr.endoservisit,trichomoniasis,kandidiyazis) ve üriner inkontinans özellikle menapozdaki kadınlarda kaşıntı nedenidir.

Dermatolojik Lezyonlar:Kontak dermatit(Sabun,çamaşır deterjanı,tuvalet kağıdı,sentetik iç çamaşırı,parfümler,lanolin,topikal ilaçlar),nörodermit,psöriasis,intertrigo(obezlerde yetersiz hijyen sonucu),cilt tümörleri,eritrasma(corynebacterium minutissimumun neden olduğu bir hastalık olup Wood'un UV lambası ile floresans saptanarak tanı konur.Parmak araları,kasıklar ve göbek de enfekte olmuş olabilir.Diyabetiklerde daha sık görülür.)başlıca anal kaşıntı ile seyreden cilt hastalıklarıdır.

Sistemik Hastalıklar:Tıkanma sarılığı,Hodgkin,lösemi,AİDS,gut,polisitemia vera,aplastik anemi,diabetes mellitüs anal kaşıntıya yol açan sistemik hastalıklardandır.

FİZİK MUAYENE ve TANI

İnspeksiyonda hiçbir bariz değişiklik saptanmayabileceği gibi anüs çevresinde kaba,kırmızı renkli,masere,ödemli bir cilt ile karşılaşılabilir.Perianal deri kıvrımları hipertrofiktir,cilt soluk beyaz renklidir.İleri vakalarda deride sıyrıklar,çatlaklar ve frajilite saptanır.

Tüm vakalarda tam bir anorektal muayene,anoskopi,bazı vakalarda rektosigmoidoskopi hatta kolon tetkiki yapılmalıdır.Anal muayene ile sfinkter tonüsü ve anorektal tümör araştırılmalıdır.

Anal pururitisde etyolojik bir faktör tespit edilememişse kural olarak nonspesifik lezyonlardan biyopsi yapılmalıdır.Punch biyopsi yeterli olacaktır.Adrenalinli bir lokal anestezik ile küçük bir alan infiltre edilir ve tam kat cilt biyopsisi yapılır,yara kanama kontrolünü takiben açık bıraklır,gaz ile örtülür.

TEDAVİ:

Şayet kaşıntıya yol açan lokal veya sistemik bir hastalık saptanmışsa tedavi sebebe yönelik olarak yapılır.

İdiyopatik pururitis anide hastaya muhtemel etyolojik nedenler hakkında bilgi verilir.Çoğu kez basit hijyenik tedbirler ve diyet önerileri ile problem çözülebilir.Bu tedbirlerle düzelmeyen vakalarda önerebileceklerimiz:

1-Kilo verme

2-Yüksek lifli gıda

3-Kaşıntıya yol açabilecek içecek ve yiyeceklerin yasaklanması

4-Tuvalet kağıdı kullanılmaması

5-Perianal bölgenin aşırı temizliğinden kaçınma

6-Perianal bölgenin nemli tutulmaması

7-Pamuklu ,bol ,sabunla yıkanıp ütülenmiş iç çamaşırı giyilmesi

8-Alkali olmayan banyo sabunu kullanılması

9-Uzun süre oturmaktan kaçınma

10-Ağır iş yükünün ve stresin azaltılması

11-Kortizonlu topikal ilaçların uzun süre kullanımından kaçınma

İdiyopatik PA vakalarında nüks sıktırBu durum hastaya önceden izah edilmeli ve hastaya bu hastalıkla nasıl başedebileceği ve yaşayabileceği anlatılmalıdır.Tedavi modaliteleri sık sık değiştirilmelidir.Daha önceki dönemlerde uygulanmış bulunan subkutan alkol enjeksiyonları terkedilmiş olup metilen mavisi enjeksiyonları deneyen bazı merkezler vardır.Tedaviye refrakter bazı olgularda psikiatrik yardım alınmalıdır.

Son Güncelleme : 06-09-2007 16:40

Ortalama Üye Değerlendirmesi

   (0 Oylama)