Dr. Irfan Dönmez

Post-op dönemle ilgili olarak hastaya verilecek bilgiler hastanın erken post-op dönemde ihtiyacı olabileceği hususları içermelidir.Verilecek bilgilerin konu başlıkları:ağrı,yara bakımı,düzenli defekasyon ve kabızlığın önlenmesi,fizik aktivite ve diyet şeklinde olmalıdır.Anorektal cerrahinin potansiyel komplikasyonları olan kanama,üriner retansiyon,başedilemeyen ağrı,ateş ve konstipasyon konusunda hasta bilgilendirilmelidir.

Erken Post-op Dönem:

PANSUMAN:Bir çok meslektaşımız anal kanal içine tampon koyma dahil pansuman uygulamaktadırlar.Rutin olarak pansuman ve intraanal tampona gerek yoktur.Çünkü tampon üriner retansiyon ve anal spazma yol açacaktır.Anal kanal içine hemostaz amacıyla konan tampon ,kanamaları önlemediği gibi anal spazma yol açarak başedilemez ağrıya neden olur.Tampon konan olguların büyük bir kısmında üriner retansiyon kaçınılmazdır.Tamponun ertesi gün çıkarılması sırasında da hastalar çok ağrı duyarlar ve ameliyat olduklarına pişman olurlar.Biz genel anestezi altında yaptığımız açık hemoroidektomi ve fistülotomi ameliyatlarından sonra anal spongostan adı verilen ve bu bölge ameliyatları için tasarlanmış tamponları kullanıyoruz.Spongostan yerleştirildikten hemen sonra kollabe olduğundan anal kanalda bir hacım teşkil etmeyeceğinden anal spazma dolayısı ile ağrıya neden olmamaktadır.Konması da şart değildir.Perianal apse ve pilonidal sinüs apselerinin drenajını takiben drenajın emilmesi için bolca pansuman konması gereklidir ve 24 saat sonra pansuman değiştirilir.Hemen her anorektal ameliyattan sonra bir miktar kan sızıntısı olacaktır.Bu nedenle konulacak bu pansuman sızıntıların hastanın iç çamaşırlarının kirlenmesini önler.Pansuman konulmasına akıntı kesilinceye kadar devam edilir.Hastalar pansuman olarak hijyenik pet kullanabilirler.

ÜRİNER RETANSİYON:Bazı hastalar ameliyat sonu idrar etmede güçlük çekerler.Bu durum mesane çıkımı spazmına ve mesanenin ani aşırı distansiyonuna bağlıdır.Ameliyat sırasında verilecek sıvının asgari düzeyde tutulması ve post-op erken dönemde PO hastanın sınırlı sıvı almasının sağlanması sureti ile mesane distansiyonu önlenebilir.Sıcak su oturma banyoları pelvik adeleleri gevşetir ve idrar etme kolaylaşır.Tüm konservatif önlemlere rağmen hasta hala idrar yapamamışsa bir foley kateter konur ve 24-48 saat yerinde bırakılır.İntra anal tampon koymamak sureti ile üriner retansiyon önlenebilir.Yaşlı hastalar BPH yönünden pre-op iyi değerlendirilmeli ve gerekli görüldüğü takdirde ameliyata başlarken bir foley kateter üriner retansiyonu önlemek açısından faydalı olabilir.

AĞRI KONTROLÜ:Anorektal girişimlerin hemen tamamı ameliyat sonu ağrıya neden olurlar.Özellikle açık hemoroidektomi en çok ağrıya neden olanıdır.Hastalar da bu durumu bildikleri için sadece ağrıdan korktuklarından ameliyatlarını olabildiğince ertelerler.Post-op ağrı şiddeti hastadan hastaya değişmektedir.Hangi hastanın ne şiddette ve ne kadar süre ile ağrı duyacağını önceden kestirmek zordur.Bir tek doz ağrı kesici ile yetinen hastalar olabileceği gibi bir iki gün süre ile narkotik analjezik ihtiyacı duyacak hastalar da olacaktır.Bu durum hastaya önceden anlatılmalı ve hastanın post-op dönemde en az ağrı duyması için ne gerekiyorsa yapılacağı konusunda hastanın güveni kazanılmalıdır.Preemptif analjezi son yıllarda kullanılmaya başlanan önemli bir yenilik olup girişim öncesi hastalara analjezik verilmeye başlanmasıdır.Bu şekilde post op ağrının azalması yanında verilecek analjezik miktarı da azalacaktır.Standart oral analjeziklerin yeterli olmadığı durumlarda analjeziklerin dozunun artırılması yanı sıra doz aralıkları kısaltılabilir ve ilave olarak anksiyolitik eklenebilir.Daha önce söz edildiği gibi anorektal ameliyatlardan sonra ağrı kontrolunda en etkili önlemlerden birisi de erken olarak sıcak su oturma banyolarına başlanmasıdır.

POST-OP BAKIM:

Sıcak Su Oturma Banyoları:Bir çok hasta sıcak su oturma banyolarından büyük yarar görür.Gerek küvet içinde gerekse leğen benzeri bir kap içinde hasta dayanabileceği kadar sıcaklıktaki bir su içinde en az 15 dakika süre ile günde 3-4 kez oturmalıdır.Suya herhangi bir dezenfektan,povidon iyot,sabun ve benzeri bir şey katılması gereksizdir.Bu şekilde anal spazm çözülür,ağrı geçer,anal bölgenin kanlanması artarak yara iyileşmesi hızlanır ve yara temiz kalır.Diyebiliriz ki belki de post-op bakım ve tedavinin en önemli parçası sıcak su oturma banyolarıdır.

Defekasyon:Ameliyat sonu hastaların ne kadar süre sonra defekasyon yapmaları gereğinden çok defekasyon hissi geldiğinde hastaların bunu ertelememeleri gerektiğini bilmeleridir.Çünkü hastalar genellikle ilk defekasyonu ağrı olacağı düşüncesi ile erteleme eğilimi içindedirler.Eğer defekasyon ertelenirse fekal impaction gelişir.Bir çok anorektal ameliyattan sonra tenesm gelişir.Hastalar tenesm hissi ile normal defekasyon hissini karıştırabilirler.Bu fark hastaya anlatılmalıdır.Hastalara ameliyat öncesi dönemde başlamak üzere ameliyat sonu dönemde de devam edilecek şekilde laksatif kullanmaları önerilir.Biz genellikle laktuloz kullanıyoruz.Hastalar düzenli aralıklarla ve yumuşak kıvamda gaita çıkarmalıdırlar.Post-op dönemde hem ishal hem de kabızken çok arzu edilmeyen durumlardır.Zira her iki durum da hastayı ve hekimi zor duruma düşürür.

Diyet:Hastalara normal ancak bol lif içeren bir diyet önerilir.Hastalara anestezinin etkisi geçer geçmez ağızdan sıvı ve katı gıdalar başlanır.Defekasyonu geciktirmenin iyileşme ve ağrı üzerine olumlu etkisi yoktur.İlk defekasyon ne zaman olursa olsun ağrılıdır.Bu nedenle defekasyonu ertelemenin bir yararı olmaz.İlk defekasyon ne kadar erken gerçekleşirse hastaların ağrılı defekasyon korkusu o kadar erkenden geride kalmış olur.Hastaların erkenden forme gaita yapmaları arzulanır.Zira bu şekilde ağrı az olacağı gibi uzun vadede anal stenoz ihtimali de berteraf edilmiş olur.Elbette defekasyonun geciktirilmesinde fayda umulan durumlar da vardır.Örneğin sfinkter tamiri,anoplasti,prolapsus ameliyatları,perianal greftleme ve benzeri ameliyatlarda defekasyon geciktirilir.Hastalar ilk idrarı takiben bol sıvı almalıdırlar.En iyi kabızlık ilacı sudur.

Aktivite:Anorektal cerrahiden sonra aktivite kısıtlaması gereksizdir.Erken aktiviteye başlamak barsak hareketlerini kolaylaştırdığı gibi yara iyileşmesini de hızlandırır.

İşe Dönüş:Ameliyat sonu istirahat süresi hastadan hastaya değişir.Bu süre hastanın yapmakta olduğu iş ve mesleğe,geçirdiği ameliyatın cinsine ve büyüklüğüne göre değişecektir.Doğal olarak komplikasyon geliştiğinde iyileşme gecikeceğinden istirahat süresi de uzayacaktır.Hastalar genellikle ameliyat sonrası ne zaman iyileşeceklerini ve ne kadar süre ile iş ve güçten kalacaklarını öğrenmek isterler.Bu nedenle cerrah kendi deneyimlerine göre ve planladığı ameliyatın cinsine göre hastaya ortalama bir süre verebilir.Kolonoskopi için 1 gün,fissür ve basit fistüller için 2-3 gün,hemoroidektomi,kompleks fistül,sfinkteroplasti için 1-3 haftalık sürelerle istirahat uygun olur.İşe ne zaman döneceklerine aslında hastaların bizzat kendileri karar verir.

Özet olarak söylenebilir ki;Hastaların ameliyat öncesi, hastalıkları,ameliyat yöntemleri ve ameliyat sonu geçirecekleri dönem ile ilgili olarak bilgilendirilmeleri çok önemlidir.Rahat bir postoperatif dönem geçirilmesi önemli oranda hastanın preop bilgilendirilmesi ile sağlanabilir.Anorektal ameliyatlarda tedavinin etkin kılınması, komplikasyonların en aza indirilmesi , hastanın en kısa sürede iyileşmesi ve işine gücüne erken dönmesi ile rahat bir postop dönem geçirmesi için şu noktalara önem veriyoruz.

1-Hastalık ve ameliyat ile ilgili tam bilgilendirme yapılması

2-İyileşmeme ve ağrı dahil her türlü gelişebilecek komplikasyon hakkında bilgilendirme yapılması.

3-Pre-op sedasyon(Verbal ve ilaçlarla)

4-Preemptif analjezi uygulanması

5-Yapılacak ameliyatın cinsine ve hastanın durumuna göre en uygun anestezi yönteminin seçilmesi

6-Postop hastanın ihtiyacı kadar analjezik verilmesi

7-Anal kanala tampon konmaması minimal pansuman yapılması

8-Sıcak su oturma banyolarına erkenden başlanması

9-Aktiviteye erken dönüş

10-Kabızlık önleyici diyet önerilmesi ve laksatif verilmesi

11-Her aşamada hasta ve yakınları ile etkili iletişim kurma.

Son Güncelleme : 03-09-2007 09:58

Ortalama Üye Değerlendirmesi

   (0 Oylama)